عوارض رانندگی در طبیعت

نگاهی موشکافانه

به طبیعت‌گردی با خودرو

 ‌

۱۷. از بین رفتن میکرو ارگانیسم های خاک؛
۱۶. ماجراجویی و تحمیل هزینه؛
۱۵. مواد شیمیایی و فلزات سنگین؛
۱۴. آتش‌سوزی در مراتع و جنگل‌ها؛
۱۳. بروز اختلال در رشد گیاهان و درختان؛
۱۲. بیابان‌زایی و افزایش گرد و غبار؛
۱۱. افزایش حجم زباله در طبیعت؛
۱۰. تبدیل راه شوسه و مال‌رو به جاده‌ی آسفالت؛
۹. اختلال در امر قلمرو گزینی جانداران؛
۸. تخلیه سریع آب‌های سطحی از مناطق طبیعی؛
۷.ایجاد مرز در اکوسیستم؛
۶. ایجاد فرصت برای سودجویان و افراد ناشی؛
۵. ایجاد مسیر‌های جدید؛
۴. تصادف و کشتار جانداران؛
۳. تجاوز به حریم امن زیستگاه حیوانات و پرندگان؛
۲. تخریب و نابودی پوشش گیاهی و درختان؛
۱. فرسایش و تخریب خاک زیر چرخ خودرو؛ 

مجله گیچ gich.ir احسان میرزائی: ورود مدیریت نشده و غیر مسئولانه‌ی برخی افراد در قالب گروه‌های دوستانه یا تورهای گردشگری سلامت و امنیت، تعادل و توازن زیست‌بوم‌ها و حتی معیشت و هنجارهای جوامع محلی را تهدید می‌کند؛ نگرانی‌ها زمانی بیشتر می‌شود که مسافران بدون در نظر گرفتن اصول و ضوابط اکوتوریسم یا گردشگری شرافتمندانه، مسئولانه و پایدار به اسم طبیعت‌گردی و طبیعت‌دوستی با خودرو تا حلق طبیعت رانندگی می‌کنند. امری که باعث نگرانی و واکنش برخی از متخصصان حوزه‌‌ی گردشگری نیز شده است.

نیما آذری: تفاوت طبیعت‌گردی و اکوتوریسم

 

تبلیغات اغوا کننده برخی تورهای طبیعت‌گردی

‌برخی برگزار کنندگان تورهای طبیعت‌گردی بیش از آنکه به فکر حفظ طبیعت و محیط‌زیست که معیشت‌شان به آن وابسته است باشند به فکر منافع و سود آنی هستند. معضلی که باعث نگاه کالایی و مصرفی به طبیعت شده و سطحی نگری، عدم پذیرش مسئولیت‌ها و… از جمله عوارض آن است.

تبلیغات رنگارنگ ایشان در فضای مجازی شامل کلیدواژه‌هایی چون اوج هیجان، لذت، رهایی، حال خوب، دی‌جی، سیستم صوتی، شاد، چای آتشی، جشن رنگ، شب نشینی دور آتش و… است؛ لذت‌های زودگذری که شاید حال افراد را برای مدت کوتاهی خوب کند، اما تبعات مخرب آن در طبیعت و فرهنگ جوامع محلی تازه در بلند مدت خودش را نشان می‌دهد.

ارتباط برخی تورهای آفرود با تغییرات اقلیمی

 

مسئولیت‌‌ها و وظایف ما در قبال سیاره زمین

برخی افراد به عنوان طبیعت‌گرد، لیدر یا راهنمای طبیعت‌گردی با افتخار می‌گویند ما زباله خودمان و حتی دیگران را از طبیعت جمع می‌کنیم…!

البته این (جمع‌کردن زباله) برای شروع خیلی خوب است، ما هم تشویق‌شان می‌کنیم، اما در مقابل سرعت تخریب محیط‌زیست به دلیل رعایت نکردن دیگر اصول، امری بسیار ناچیز است. 

در حالی که همچنان تمایل داریم با خودرو‌های سواری و شاسی بلند خود، نادانسته همانند گلادیاتور‌ها به جنگ طبیعت برویم (صدای ناهنجار ایجاد کنیم و رد لاستیک خودرو ما تا سال‌ها در طبیعت باقی بماند) جمع کردن زباله تمام آن مسئولیت و وظیفه‌ای که در قبال حفاظت و نگهداری طبیعت داریم نیست؛ بلکه باید عمیق‌تر به مسئله نگاه کرد.

مهرداد قزوینیان در مورد زباله‌ در طبیعت می‌گوید

توصیه‌های سازمان جهانی گردشگری در خصوص گردشگری مسئولانه

روز جهانی خاک

فائو هر ساله و در نقاط مختلف جهان به منظور تأکید بر اهمیت خاک سالم و نیز مدیریت پایدار منابع خاک در ۵ دسامبر (۱۴ آذر) با همکاری ذینفعان و شرکای ملی خود اقدام به برگزاری روز جهانی خاک می‌کند.

دکتر ناصر کرمی به مناسبت روز جهانی خاک۲۰۱۸ نوشت: “…قدم نخست برای آن‌که خاک را بشناسید آن است که بدانید خاک یک موجود زنده است. خاک متولد می‌شود، رشد می‌کند و نفس می‌کشد. دوره‌های کودکی و جوانی و بلوغ دارد. خاک می‌تواند شاداب و پرتوان یا خسته و ناتوان باشد؛ خاک می‌تواند که به قتل برسد. خاک همه ویژگی‌های یک موجود زنده را دارد از جمله نیاز به مراقبت و محبت…”

اختصاص این نام با موضوع خاک توسط مجمع عمومی سازمان ملل متحد در دسامبر ۲۰۱۳ اتفاق افتاد و رسما روز ۵ دسامبر ۲۰۱۴را به عنوان اولین روز جهانی خاک نامگذاری کردند.

 

عوارض ناشی از ورد خودرو به طبیعت:

 

 

۱. فرسایش و تخریب خاک زیر چرخ خودرو؛ 

متخصصان علوم خاک این ماده را به عنوان یک ماده تجدیدناپذیر تلقی می‌کنند چرا که تشکیل یک سانتی متر خاک بسته به شرایط جغرافیایی به یکصد تا یک هزار سال زمان نیاز دارد، این در حالی است که تشکیل یک سانتی متر خاک در مناطق گرم و خشکی مانند ایران نیازمند بیش از ۴۰۰ سال زمان است و شاید در طول زندگی چند نسل ایرانی هیچ خاکی تشکیل نشود. (علیرضا فلاح نصرت آبادی، دبیر انجمن علوم خاک، خبرگزاری آنا)

 

 

 

گزارش-تصویری-احسان-میرزائی-از-دومین-دوره-مسابق-چلنج-کاپ-قهرمانی-ایران-شمشک-سال۱۳۹۵-منبع-سایت-‌gich.ir

۲. تخریب و نابودی پوشش گیاهی و درختان؛

مگر ساده‌تر از این هم می‌شود! تردد خودرو باعث له شدن گیاهان نورس یا تازه به گل نشسته می‌شود؛ نهال‌ها فرصت رشد پیدا نمی‌کنند. مسیر‌های جدید و انشعاب‌های بیشتری در طبیعت ایجاد می‌شود و باعث اختلال در رژیم غذایی جانداران، افزایش احتمال سیل، بیابان‌زایی،‌فقر خاک،‌فرسایش خاک و از دست دادن چشم‌انداز‌های طبیعی می‌شود.

برای نمونه له و نابود شدن درختان کهن‌سال تاغ و گز در منطقه‌ای مانند مرنجاب…؛ هرچند درختان تاغ و گز در مقابل گرمای شدید،‌ توفان شدید و خشک‌سالی مقاوم و پایدار هستند، اما رشد به شدت کندی دارند و از این رو نیاز به توجه و حمایت جدی دارند. البته نباید از نقش مهم و موثر بوته‌هایی چون گون را در زیست‌بوم‌ها نادیده گرفت. 

ریشه‌ی برخی درختان جنگلی تا سطح زمین گسترش پیدا می‌کنند، راه رفتن روی آن در بلند مدت باعث اختلال می‌شود، چه برسه به عبور خودرو، دوچرخه و موتور سیکلت.

 

 آثار مخرب مسابقات آفرود در شمشک

 

 

سلیم-شنی-بزرگ-جوان--جزیره-نگین--عکاس-محمد-پاپری-زارعی
سلیم شنی بزرگ جوان جزیره نگین عکاس محمد پاپری زارعی

۳. تجاوز به حریم امن زیستگاه حیوانات و پرندگان؛

شاید برخی در پاسخ به این پرسش که برای چه به طبیعت می‌روید بگویند برای رهایی از تمام ناهنجاری‌ و شلوغی‌های شهر…،‌البته پاسخ درستی هم است؛

اما گویا عادت‌های شهر نشینی نمی‌خواهند گریبان ایشان را رها کنند! صدای موتور خودرو، صدای دستگاه پخش، فریاد‌ کشیدن، جیغ زدن و حتی گاهی همراه بردن دی‌جی از جمله مصداق‌های تجاوز به حریم زندگی حیوانات و پرندگان است که باعث تغییر رفتار،‌انزوا، استرس و حتی تغییر زمان جفت‌گیری می‌شود.

 

 

۴. تصادف و کشتار جانداران؛

سالانه تعداد زیادی از حیوانات و پرندگان با ارزش در جاده‌های بین شهری و مخصوصا در میان‌گذرهایی مانند ‌”‌موته‌” کشته می‌شوند؛ اما آمار دقیقی از کشتار جانداران به واسطه‌ی ورود برخی افراد با خودرو به طبیعت وجود ندارد. در فصل گذشته تصویر یک روباه که زیر چرخ خودروهای آفرود کشته شده بود منتشر شد.

 

 

۵. ایجاد مسیر‌های جدید؛

امروز تردد به عناوین مختلف به مناطق طبیعی مانند جنگل‌های مازندران، میراث جهانی لوت و کویر‌های ایران صورت می‌گیرد؛ برخی آفرودر یا بیراهه‌نوردان ترجیح می‌دهند بیشتر به مناطق بکری بروند که تا کنون کسی به آنجا نرفته است و این را افتخار می‌دانند. همین ترددهای پی در پی و بیشتر غیر مسئولانه از سوی برخی افراد باعث ایجاد مسیر‌های غیر رسمی جدید به اعماق طبیعت می‌شود.

هرچه آفرودرها پیش می‌روند،‌پشت سرشان خودرو‌های سواری مانند پراید (افراد ناشی و نا آگاه) آن‌ها را دنبال می‌کنند. انشعاب‌های بی شمار از اولین مسیر که گروه‌های پیش‌تاز و اکتشافی رفته‌اند به مرور بیشتر و بیشتر می‌شوند و این یک عامل جدی برای برهم خوردن نظم طبیعت است.

 

 

۶. ایجاد فرصت برای سودجویان و افراد ناشی؛

تردد بی رویه و بدون مدیریت این فرصت را به شکارچیان (کشتارچیان) و افراد سود جو می‌دهد تا در پوشش طبیعتگرد و افراد معمولی وارد مناطق شوند. حتی انتشار عکس‌ و فیلم طبیعت‌گردان،‌محیط‌بان‌ها و… از گله‌های کل و بز، قوچ و میش و… به همراه آدرس محل هم کار را برای سودجویان راحت می‌کند. افراد ناشی هم که از اصول طبیعت‌گردی کمتر می‌دانند با حضور خود منطقه را با چالش‌های متنوعی روبرو می‌کنند.

 

 

۷.ایجاد مرز در اکوسیستم؛

شاید باورش سخت باشد،‌ اما مسیر‌های ایجاد شده چه رد چرخ خودرو‌ها باشد و چه مسیر‌های پاکوب در زندگی و رفتار‌های زیستی جانداران تاثیر منفی دارد. این مسیر‌های غیر متعارف مرزهایی را ایجاد می‌کند و تردد دائمی در آن باعث می‌شود جانداران تا جایی که احساسا امنیت کنند از این مسیرها دور شود.

احتمالا بسیاری از حیوانات و پرندگان توانایی انتقال تجربه بین خود و از نسلی به نسل دیگر را دارند؛ اگر خاطره‌ی تلخی از این مسیرها داشته باشند ممکن است هیچ‌گاه از آن عبور نکنند و این باعث می‌شود دسترسی آن‌ها به بخشی از قلمرو یا زیستگاه‌شان قطع شود. این مسئله به معنی کاهش دسترسی به آب و غذا و افزایش تنش و استرس به دلیل نا توانی در بروز رفتارهای طبیعی و زیستی است.

 

 

۸. تخلیه سریع آب‌های سطحی از مناطق طبیعی؛

مسیر‌های ایجاد شده به وایسطه‌‌ی تخرب پوشش گیاهی زیر چرخ خودرو‌ها، موتور سیکلت، دوچرخه و حتی مسیرهای پاکوب باعث تخلیه سریع‌تر آب‌، فرسایش بیشتر خاک و خشکیدگی بیشتر زمین در فصل گرم به دلیل عدم توانایی در جذب آب می‌شود.

مسیرهای جنگلی که در گذشته توسط چوب‌برها ایجاد شده است جولان‌گاه برخی افراد غیر مسئول و ناآگاه شده که با خودروهای شاسی بلند  دو دیفرانسیل به محل می‌روند و رسما مسیر گل و شل را شخم می‌زنند!

دکتر ناصر کرمی:‌“…از دست رفتن رطوبت خاک در عمده مساحت ایران، نه فقط مهم‌ترین مسئله محیط زیستی، بلکه به نظر من اساسا مهم‌ترین مسئله ایران است. آنچه که در نهایت چشم انداز آینده ما را شکل خواهد داد…”

شاید باورش سخت باشد اما تخلیه سریع آب از جنگل و مرتع، پیوستن نهرهای کوچک باعث بروز سیل در جایی دیگر می‌شود. کم آبی و خشکیدگی زمین از جمله عوارض این مسیرها است.

 

 

 

۹. اختلال در امر قلمرو گزینی جانداران؛

حیوانات همواره در تکاپو و حرکت هستند،‌ ما خیلی از مسائل در مورد رفتارها و چگونگی زندگی حیوانات را نمی‌دانیم و قرار نیست هم بدانیم. یعنی قرار نیست اگر وارد زیستگاه حیات وحش شدیم خودشان و رفتارشان را به راحتی ببینیم و رصد کنیم. حیوانات هم دل خوشی از انسان ندارند و وقتی صدای موتور خودرو و موسیقی،‌ فریاد، بوی عطر و عرق، بوی دود، کباب و… را حس می‌کنند بیشتر و بیشتر از دید پنهان می‌شوند. 

آن‌ها به ناچار خودشان را در اعماق جنگل پنهان می‌کنند و با استرس به انزوا می‌روند. پلنگ و دیگر حیوانات قلمرو گزین را تصور کنید که محدوده‌های بزرگی را روزانه یا در طول فصل باید سرکشی و علامت‌گذاری کنند؛‌ آیا وجود راه‌ها و حضور دائمی انسان باعث اختلال جدی در روند فعالیت‌های طبیعی حیوانات نمی‌شود؟

 

 

۱۰. تبدیل راه شوسه و مال‌رو به جاده‌ی آسفالت؛

تردد دائمی با انواع خودرو به مناطق طبیعی مدیران ناآگاه را ترغیب می‌کند تا مسیر‌های خاکی را سامان‌دهی کنند،‌مانند مسیر دست‌رسی به دریاچه گهر. سامان‌دهی به معنای آسفالت کردن مسیرهای غیر حیاتی شوسه است و در کنارش طرح‌های مختلفی مانند تاسیس رستوران،‌اقامتگاه و خدمات گوناگون شکل می‌گرد.

مسئولین به بهانه‌ی رفاه حال مسافران به مرور سیمای بکر طبیعت را با بتون و فولاد مخدوش می‌کنند؛ مانند دره‌ی اخامد در شهرستان چناران، نزدیک مشهد.

 

 

بندر-صیادی-دیّر-انبوه-زباله-های-خطرناک-عکاس-احسان-میرزائی-سایت-گیچ

۱۱. افزایش حجم زباله در طبیعت؛

حقیقت آن است که هرگز نمی‌شود قدم به قدم مخزن زباله‌ قرار داد و حقیقت تلخ‌تر آن است که حتی اگر به دنبال برخی افراد یک مخزن زباله بفرستیم باز زباله‌‌ی خود را روی زمین رها می‌کنند. ورود مدیریت نشده و غیر مسئولانه‌ی افراد باعث افزایش میزان حجم زباله در طبیعت می‌شود.

مانند حاشیه‌ی کاروانسرای مرنجاب،‌جنگل‌های شمال کشور،‌حاشیه دریاچه‌ها و آبگیرها…

 

 

گزارش-تصویری-احسان-میرزائی-از-دومین-دوره-مسابق-چلنج-کاپ-قهرمانی-ایران-شمشک-سال۱۳۹۵-منبع-سایت-‌gich.ir

۱۲. بیابان‌زایی و افزایش گرد و غبار؛

تردد خودروها در مسیر‌های غیر متعارف باعث از بین رفتن سله یا همان لایه‌‌ی سخت و نازک سطح خاک می‌شود. تردد به صورت دشت‌بانی و گروهی نامنظم، برگزاری همایش‌ها و فستیوال‌های خارج از ظرفیت برد در بیابان‌ها و کویر،‌ دشت‌ها و مراتع باعث بروز گرد و غبار بسیار و تسریع فرآیند بیابانی شدن و تخریب زمین می‌شود.

 

 

۱۳. بروز اختلال در رشد گیاهان و درختان؛

گرد و غباری که از سطح مسیر‌های شوسه و غیر متعارف بلند می‌شود روی شاخه، برگ میوه و محصول گیاهان و درختان کشاورزان و مراتع و جنگل‌ها می‌نشیند و با مسدود شدن منافذ تنفسی سطح برگ، ممکن است گیاه یا درخت در بلند دچار بیماری و خشکیدگی شود. 

 

۱۴. آتش‌سوزی در مراتع و جنگل‌ها؛

ایجاد مسیر‌های جدید در طبیعت دسترسی افراد نابلد و نا آگاه را به طبیعت و زیستگاه حیوانات بسیار آسان می‌کند، امروز کمتر منطقه‌ی طبیعی را می‌توان مثال زد که پراید به آن‌جا نرفته باشد.

رها کردن تنگ شکسته‌ی قلیان و بطری‌های مختلف، ماجرا جویی کودکان بدون کنترل و نظارت والدین، تصادف، پختن غذا و درست کردن چای روی آتش و خاموش نکردن آن و… بارها در جنگل‌ها و مراتع مختلف کشور باعث آتش‌سوزی و تلفات جدی شده است،

 

 

بندر-صیادی-دیّر-انبوه-زباله-های-خطرناک-عکاس-احسان-میرزائی-سایت-گیچ
۱۵. مواد شیمیایی و فلزات سنگین؛

این مسئله غیر قابل انکار است که بخشی از روغن، گریس، بنزین، روغن، آب رادیاتور، ضد یخ، ضد جوش، مایع شوینده‌ی شیشه و حتی آزبست ساییده شده در دیسک ترمزها هنگام عبور خودرو‌ها از داخل رودخانه‌ها و مسیرهای خاکی به طور مستقیم باعث مسمومیت و آلودگی آب، خاک، گیاهان و جانداران می‌شود.

 

 

۱۶. ماجراجویی و تحمیل هزینه؛

درک زیبایی جهان هستی و رسیدن به آرامش مورد نیاز در طبیعت صرفا به واسطه‌ی مصنوعات تکنولوژیک مقدور نیست و این‌جا باید بگوییم صرف داشتن یا مالکیت یک خودرو به روز چند ده میلیونی کسی طبیعتگرد نمی‌شود.

افراد نا بلد و نا‌آگاه با ورود غیر مسئولانه و بدون آینده نگری به طبیعت هم جان خودشان را به خطر می‌اندازند، هم هنگام گم شدن هزینه بسیاری را به طبیعت تحمیل می‌کنند. هرچند بحث نجات جان انسن است اما تردد تعداد زیادی خودرو، موتور و به پرواز در آمدن هلیکوپتر ردپای اکولوژیک و تاثیرات نا مطلوب خاص خود را دارد.

نوزده اصل از اصول طبیعت‌گردی به قلم احسان میرزائی

 

 

چرای-بی-رویه-دام-و-فرسایش-خاک-و-نابودی-مراتع-در-دره شرف-روستای-گیلی-در-شهر-اراک-عکاس-احسان-میرزائی-سایت-گیچ

۱۷. از بین رفتن میکرو ارگانیسم های خاک؛

خاک به عنوان یکی از مهم‌ترین اکوسیستم‌های میکروبی محل رشد و تکثیر انواع مختلف میکروارگانیسم‌ها است. از جمله باکتری‌ها، قارچ‌ها، جلبک‌ها، گلسنگ‌ها و پروتوزوآها در خاک یافت می‌شوند.

 

پس چه باید کرد؟

مجله گیچ:‌ از خودمان بپرسیم درک و شناخت جهان هستی صرفا به واسطه‌ی مصنوعات تکنولوژیک مقدور نیست؛ مخصوصا هنگامی که با خودرو تا بیخ طبیعت می‌رویم، اما حتی ۵۰ قدم مفید روی زمین راه نرفته‌ایم و به شهر بر می‌گردیم…!

از خودمان بپرسیم برای چه به طبیعت می‌رویم، چه الزام و چه نیازی وجود داشته؟!

هنر آن است که افراد با وجود تمام قدرت و توانمندی‌هایی که به واسطه‌ی تکنولوژی و صنعت کسب کرده‌اند در مقابل طبیعت سلاح و ابزار خود را زمین بگذارندد و تسلیم باشند.

هنر آن است که افراد به احترام خودشان و دیگر زیست‌مندان پیش از ورود به طبیعت خودرو‌ را در محلی خارج از محدوده طبیعی پارک کند و با رعایت اصول اکوتوریسم و گردشگری شرافت‌مندانه با کوله پشتی و پای پیاده وارد عرصه شود.

 

پایان پیام

 

ویرایش دوم

چهارشنبه ۱۷ بهمن ۱۳۹۷

ساعت ۳:۵۲ بامداد

مطالب مرتبط

4 نظر

  1. سید قاسم جعفری

    ممنون از مطالب خوب و به جاتون لطفا مطالب به روزتر و در برای همه سنین بخصوص کودکان ارائه بدهید

    پاسخ

نظر بدهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

قالب وردپرس